Investing.com – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türk lirasını desteklemek ve finansal istikrarı güçlendirmek amacıyla son günlerde bir dizi yeni düzenlemeyi yürürlüğe koydu. TCMB’nin attığı bu adımlar, dövize olan talebi azaltmayı, TL’ye geçişi teşvik etmeyi ve bankacılık sisteminde Türk lirasının payını artırmayı hedefliyor. Para politikasının etkinliğini artırma amacıyla alınan bu kararlar, TL’nin değerini korumak açısından da önem taşıyor.
Açıklanan düzenlemeler; zorunlu karşılık oranlarında artış, TL mevduatlara uygulanan faiz artışı, bankalara yönelik TL mevduat payı hedefleri ve ihracat gelirlerinin TL’ye dönüşü gibi dört ana başlıkta toplandı. Bu adımlar, hem bireysel hem kurumsal yatırımcıların TL cinsinden varlıklara yönelmesini teşvik ederken, bankaların TL kaynaklara erişimini desteklemeye yönelik olarak planlandı.
Zorunlu karşılık oranlarına yönelik düzenlemeler
TCMB, yabancı para mevduatlar için tüm vadelerde zorunlu karşılık oranlarını 200 baz puan artırdı. Ayrıca yurt içi yerleşiklerle yapılan ve vadesi bir yıla kadar olan yabancı para cinsinden repo işlemlerinden sağlanan fonlar için zorunlu karşılık oranı 400 baz puan yükseltildi. Bu adım, döviz cinsinden kısa vadeli işlemleri sınırlayarak TL’ye olan talebi artırmayı hedefliyor.
Zorunlu karşılık mekanizması, bankaların ellerinde bulundurdukları mevduatlar üzerinden Merkez Bankasına yatırmak zorunda oldukları tutarları belirler. Söz konusu oranlardaki artış, bankaların yabancı para likiditesini azaltırken, TL fonlara yönelmelerine neden olabilir. Böylece piyasada TL’ye olan ihtiyaç artarken, döviz talebinin azaltılması hedeflenmektedir.
TL mevduatlara ödenen faiz oranı yükseltildi
Merkez Bankası, TL mevduatlar kapsamında zorunlu karşılık olarak tutulan fonlara ödediği faizi artırma kararı aldı. Daha önce TCMB’nin ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin %84’ü oranında uygulanan faiz, bu düzenlemeyle %86’ya çıkarıldı. Bu uygulama ile bankaların TL cinsinden mevduat toplama istekliliğinin artırılması amaçlanıyor.
Bu düzenleme, bankacılık sisteminin TL likiditesine erişimini artırırken, TL bazlı ürünlere yatırım yapılmasını da cazip hale getirebilir. Özellikle düşük faiz ortamında getirilerdeki bu artış, TL’ye olan ilginin güçlenmesine katkı sağlayacaktır.
Bankalara TL mevduat payı hedefi getirildi
TCMB, tüzel kişi TL mevduat oranı %60’ın altında olan bankalara her ay bu oranı en az 0,3 puan artırma hedefi getirdi. Söz konusu düzenleme, özelikle ticari hesaplarda TL’nin kullanım oranını artırmayı hedefliyor. Bankalar, belirtilen hedefe ulaşmak için TL bazlı ürünlerini özendirmek üzere yeni stratejiler geliştirmek durumunda kalabilir.
Bu hedeflerle birlikte Merkez Bankası, bankacılık sisteminde TL’nin genel yapısını güçlendirerek toplam mevduatın daha büyük bölümünün TL cinsinden oluşmasını sağlamayı amaçlıyor. Böylece dövize endeksli hesapların oranı azalarak, kur riski ve dışsal şoklara karşı direnç artırılacak.
İhracat gelirlerinin TL’ye dönüşü teşvik edilecek
Yeni düzenlemeler kapsamında ihracat gelirlerinin Merkez Bankasına satılma zorunluluğu da güncellendi. Buna göre, ihracat bedellerinin %35’inin TCMB’ye satılması şartı 31 Temmuz 2025 tarihine kadar uzatıldı. Amaç, ihracattan elde edilen dövizlerin doğrudan sisteme kazandırılması ve swap baskısının azaltılması.
Öte yandan dövizden TL’ye dönüşüm işlemleri için uygulanan destek oranı da %2’den %3’e çıkarıldı. Bu teşvikle birlikte, ihracatçılar ve döviz sahiplerinin TL’ye geçiş yapmaları daha cazip hale getirilmeye çalışılıyor. Hem bireysel hem kurumsal düzeyde TL’ye dönüşümün artırılması, finansal istikrarın sağlanmasına katkı sunacak.
TCMB’nin hedefi TL’nin değerini koruyarak istikrarı pekiştirmek
TCMB tarafından devreye alınan bu bütüncül tedbir paketi, Türk lirasına güveni pekiştirerek dövize yönelimi azaltmayı amaçlıyor. Zorunlu karşılıklar, faiz teşvikleri ve mevduat hedefleri gibi çok yönlü araçlar, makroekonomik dengeyi gözeterek TL’nin bankacılık sistemindeki payını büyütmeye hizmet ediyor.
Bu önlemler para politikasının etkinliğini geliştirmeyi hedeflerken, piyasalarda beklenenin ötesinde istikrar sinyalleri de doğurabilir. Merkez Bankasının bu hamleleri, kur geçişkenliğini azaltmak, rezervleri güçlendirmek ve enflasyon üzerindeki döviz baskısını hafifletmek açısından da kritik önem taşıyor.
